Demokritos antik çağın en verimli yazarıdır. Çok sayıda kitap yazmıştır. MS 1. asırda yaşamış Romalı bilgin Thrasyllus, Demokritos’un eserlerinin konularına göre bir listesini vermiştir. Bu listeden yararlanarak Demokritos’un eserlerinden örnekler, konu ve başlıklarına göre şöyledir:
Ahlak: Pythagoras / Bilgenin karakteri hakkında / Hadesdekiler Hakkında / Hades Hakkında / Cesare Hakkında.
Mantık ve Doğa bilimleri: Büyük Dünya Gezegeni / Küçük Dünya Gezegeni / Gezegenler Hakkında / Evrenin Doğası Hakkında / İnsanın Doğası Hakkında / Lezzetler Hakkında / Renkler Hakkında / Mantık.
Matematik: Çember ve Kürenin Teğeti / Geometri / Sayılar / İzdüşüm / Astronomi.
Müzik ve Edebiyat : Ritm ve Harmoni / Şiir Hakkında / Sözcüklerin Güzelliği / Güzel ve Çirkin Ses Veren Harfler / Homer Hakkında / Şarkı Hakkında.
Tıp, Teknik ve Tarım: Tıp Yönetimi / Perhiz (Diyet) / Tarım Hakkında / Ressamlık / Taktikler / Silahla Dövüşme Sanatı / Prognosis.
Nedenler: Seslerin Nedeni / Ateşin ve yanmanın Nedenleri / Hava Olaylarının Nedenleri / Mıknatıs [ Leartius(2), Freeman(6) ]
Bazı kaynaklara göre, “ Büyük Dünya Düzeni ” ile ” Küçük Dünya Düzeni ” isimli eserler ” Dünya düzeni-Diakosmos ” isimli tek bir eserdir. Bazı kaynaklar, ” Büyük Dünya Düzeni ” isimli eserin Leukippos‘un çalışması olduğunu, Demokritos’un bu çalışmaya dayanarak ” Küçük Dünya Düzeni ” isimli eseri yazdığını iddia etmiştir. Bu iddia genellikle kabul edilir.
Demokritos’un eserleri hakkında sayısız yorum yapılmıştır. Özellikle Peripatetik okul ona özel ilgi göstermiştir. Aristotales ” Demokristos ” ve ” Demokritos’un Problemleri ” başlıklı iki kitap yazmıştır. Theophrastus’un ” Demokristos ” ve ” Demokristos’un Astronomisi ” başlıklı iki eseri vardır.
Platon, Demokristos’tan hiç bahsetmez. Aristotale’in bazı öğrencileri, Postuslu Herakleides, Epikuros, Demokritos’un düşüncelerini eleştiren eserler yazmışlardır. Özellikle, Epikuros’un eleştirisi şaşırtıcıdır. Çünkü o, bilimsel sistemin tümünü, etkinin büyük kısmını Demokritos’tan almıştır. Epikuros’un bu davranışını açıklayan iki görüş vardır. Bu görüşlerden birine göre, Epikuros’un ” orijinal olmak ” saplantısı vardı. Daha doğrusu olan diğer görüş, Demokritos’un eserlerinin bulunmasının Epikuros’un felsefi okul liderliğinden bir felsefe hayranı durumuna düşürdüğünü saptar.
Demokritos, bilimsel bilgiyi edebiyata özgü bir üslupla ifade etmiştir. Çiçero, üslubunun Platon’un üslubu gibi bir ritm olduğun, birçok şairden daha şairane yazdığını söyler. Bodrumlu Dionysius ise Demokritos’u Platon ve Aristotales ile orta derecede üslubu olan yazarlardan sayar.
Demokritos’un vecize ( özdeyiş ) söylemek yeteneği vardı. Özdeyişleri Herakleitos‘unkiler gibi zor anlaşılır değildi. [ Freeman(6) ]
Kaynakça
(2) Leartius, D., Lives of Eminent Philosophers, Harvard University Press, 1970.
(6) Freeman, K., The Presocratic Philosophers, Oxford, Basil Blackwell, 1966.
