Herakleitos'un Hayatı
Kaynaklar, Ephesoslu Herakleitos’un babasının adının Bleson / Blyson / Bautor / Bloson olduğunu söyler. Büyük olasılıkla, babasının adı Bloson‘dur. [Kirk(5), D.Laertius(6)] bazı kişilere göre babasının adının ” Hekaton ” olduğunu söyler. Hekaton, büyükbabasının adı olabilir. [Kirk(5)] Herakleitos MÖ- 504-501 yıllarında kırk yaşındaydı. Altmış yaşında öldü.[Freeman(7)] Herakleitos, Ephesos’un soylu bir ailesindendir. [Denkel(8)]
Guthrie’ye(8) göre rahip kral ailesinin bir üyesidir ve belki de bu ailenin reisidir. Fakat bu hakkını kardeşine bırakmıştır. Herakleitos, çocukluğundan beri farklı bir kişiliğie sahipti. Gençken, hiçbir şey bilmediğini, erişkin olduğunda ise, her şeyi bildiğini iddia etti. Kimsenin öğrencisi olmadığını, kendisini sorguladığını her şeyi kendisinden öğrendiğini söyledi. [ Laertius(6) ]
Politikaya girmeyi reddetti. [Laertius(6)] tarzını onaylamıyordu. Bu tutumuyla ilgili bir anekdot anlatılır: Çocuklarla aşık ( Kelime oyunu )” Niçin çocuklarla oynuyorsun ? “ oynuyordu.
diye soran hemşerilerine dedi ki: ” Haylazlar, niçin şaşısırıyorsunuz? Sizinle politika oynamaktan daha iyi değil mi ? ” Hemşerilerini aşağılardı. Başkalarına karşı tutumu da farklı değildi. Örneğin, kral Daryus’un sarayını ziyaret etmesi için yaptığı daveti hakaret ederek reddetmişti.
Şehrin siyaset hayatına karışmamasına karşın burjuva demokratların yükselişini önlemeye kalkışan aristokratların tarafını tutmuştur. Bu tutumu, bize kalan parçalarına yansımıştır. Örneğin, aristokrat arkadaşlarından Hermodoros’un halk tarafından yurtdışına sürülmesi üzerine, ” Efesli bütün erginler kendilerini teker teker asmalı ve şehrin yönetimini çocuklara bırakmalıdır, ” dedi. Halkın bu hareketi için ileri sürdüğü neden ilginçtir: ” Dediler ki, hiç kimse aramızda en iyi olmasın ve biri sivrilirse, o zaman başka yerde ve başkalarının arasında öyle olsun. “[ Popper(10) ]
Demokrasiye karşı düşmanlığı, bize kalmış parçaların hemen hemen hepsinde görülür. Örneğin şöyle diyor: ” Eğer mükemmel ise, bir kişi benim için on bin kişi. Bir kişinin iradesine uymak yasadır. “ [Guthrie(9) ] Herakleitos, ortalama insanları aşağılar, onlardan nefret eder. [ Guthrie(9), Laertius(6) ] Bir başka örnek: ” En iyiler bir şeyi bütün şeylere yeğ tutarlar. Ölümlü şeylerin verdiği sonsuz ünü; çokluk( çoklar ) ise sığır gibi toktur.” [Kranz(11) ]
” Priene’de sözü başkasından değerli olan Teutames oğlu Bias yaşardı. Bu kişi, çoğu insan kötüdür, demiş. Ayak takımı, rastladığı şeylere bile dikkat etmez; kendi alırız sansa da, ders olmayı dahi bilmez. Ayak bakımı hayvanlar gibi karnını doldurur.”[ Popper(10) ] Herakleitos, sonunda insanlardan uzaklaştı, dağda yaşamaya başladı. Ot ve bitki yiyerek beslendi. Hasta oldu. Vücudu su topladı. Şehre indi ve doktora başvurdu. Doktorlara yağışlı bir havayı kurak hale getirip getiremeyeceklerini sordu. Doktorlar sorusunu anlamayınca, kendini gübreliğe gömdü. Gübrenin sıcaklığının, vücudundaki suyu buharlaştıracağını umdu. Fakat bu tedaviden yararlanamadı ve altmış yaşında öldü. [ Kirk ve Raven (12) ] bu saçma ve uydurma hikâye değişik şekillerde anlatılır. Bazıları onu köpeklerin yediğini, bazıları ise iyileştiğini, başka bir hastalıktan öldüğünü söyler. [ Freeman(7) ]
Kaynakça
(5) Kirk, G. S., Heraclitus, The Cosmic Fragments, Cambridge, University Press, 1975
(6) Leartius, D., Lives of Eminent Philosophers, Harvard University Press, 1972.
(7) Freeman, K., Companion to the Pre-Socratic Philosophers, Basil Blackwell, 1966.
(9) Guthrie, W. K. C., A history of Greek Philosophy, Vol. 1., Cambridge Uni. Press, 1977.
(10) Popper, K. R., Açık toplum ve Düşmanları, Türk Siyasi ilimler Derneği yayınları, 1967
(11) Kranz, W., Antik Felsefe, İÜ Ed. Fak. Yayını, 1976
(12) Kirk, G., Raven, J., The Presocratic Philosophers, Cambridge Press, 1976
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar:
Yazının Etiketleri: Herakleitos, Herakleitos'un Hayatı, herakleitosun hayatı nedir?, herakleitosun yorumu nedir?
