Skolâstik
Ortaçağ Hıristiyan felsefesi.
Hıristiyan felsefesi, belli karakterlerle birbirinden ayrılan iki evre gösterir: Patristik ve skolâstik. Kilise babalarının felsefesi olan patristik felsefe, ortaçağ skolâstiğinin ilk hazırlıklarıdır. Skolastiğin ayırtedici niteliği dogmatik oluşudur. Belli bir konuyu incelemek demek, o konuda Aristoteles’in ne yazdığını okumak demektir. Daha derin bir inceleme, Aquino’lu Thomas’nın, Aristoteles’in bu yazısı üstüne ne yazdığını okumak demektir.
Hİç bir kişisel görüş, tartışma, kuşku ve kurcalamaya izin yoktur. En küçük kişisel bir çıkışsa cesaret eden, ölüm ya da bir çeşit diri diri ölüm demek olan afaroz cezasıyla cezalandırılır. Bu sıkı disipline rağmen skolastik, önemli düşünürler yetiştirmiştir. Bunların başında skolastiğin kurucusu Scottus Eriugena (833-880) gelir. Anselmus (1033-1109), Petrus Abaelardus (1079-1142), Aquino’lu Thomas (1224-1274), Duns Scotus (1270-1308) vb. onu izlerler.
Hıristiyan felsefesinin skolâstik dönemi, yaklaşık olarak IX. yüzyıldan XVI. yüzyıla kadar sürmüştür. Tanrısal düzen içinde insanı pek küçümseyen ve tümüyle baskı altına alan skolâstik dönem, diyalektik gereği karşıtma dönüşerek, çöküşünü de kendisi hazırlamıştır. Aşırı gerçekçiliğe bir tepki olarak ortaya çıkan adcılık, bu çöküşün ilk belirtisidir. Tümeller gerçek sayılmayınca, tümellere dayanan Hıristiyanlık da temelinden sarsılmış oluyordu.
Bundan başka kendilerini pek güçsüz ve küçük gören insanlar, zorunlu olarak gizemciliğe (mistisizm) yönelmişler ve içlerine kapanmışlardır. Rönesans’ın tohumları skolâstik dönemde atılmıştır. Platon’la Aristoteles, en sonunda, ortaçağ Hıristiyanlarını Yunan düşüncesinden sağlam yapılarına sürüklemişlerdir.
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar:
Yazının Etiketleri: Hıristiyan felsefesi, hıristiyan felsefesi nedir?, nedir?, Ortaçağ Hıristiyan felsefesi, Skolâstik
